ورود به سایت
استعلام از وزارت بهداشت

ویژه نامه ی رایگان
نظرسنجی
نظر شما درباره کیفیت محصولات سپانو چیست؟
آمار بازدید سایت
  • کل بازدید : 1011972
  • بازدید این ماه : 43248
  • بازدید ماه قبل : 54441

درمان آرتروز با تزریق پلاسما

درمان آرتروز با تزریق پلاسما

آرتروز (استئوآرتریت) زانو یک بیماری مزمن بسیار شایع است که می تواند عوارض ثانویه جدی بر سلامت افراد داشته و باعث اختلال عملکرد و محدودیت فعالیت در سالمندان شود و نهایتا هزینه های قابل توجهی بر سیستم بهداشت و درمان جامعه تحمیل کند.

با توجه به این که تاکنون درمان قطعی و دائمی برای آرتروز زانو شناخته نشده، روز به روز بر تنوع درمان های موقت و نگهدارنده که درد بیمار را کاهش دهد و عملکرد مفاصل و کیفیت زندگی را بهبود بخشد، افزوده می شود.

مطالعات گسترده درباره درمان های متعدد فیزیکی و دارویی تنها اثرات قطعی کاهش وزن و ورزش درمانی را تائید کرده و تاکنون اثرات هیچ کدام از درمان های دارویی تسکینی، تزریقات داخل مفصلی کورتون و هیالورونیک اسید (موسوم به آمپول های تاج خروس یا ژله ای) به عنوان عوامل پیشگیری کننده یا درمان کننده دراز مدت قطعی آرتروز تایید نشده است.

در چند سال اخیر، استفاده از درمان های موسوم به تزریقات سرم غنی از پلاکت PRP (Platelet Rich Plasma) گسترش یافته است.

اگرچه تبلیغات وسیع و غیرواقعی در خصوص اثرات اغراق آمیز این روش جدید باعث شده معرفی این رویکرد درمانی در مجامع علمی و رسانه ها با چالش هایی همراه باشد.

نکته مهم این است که با توجه به شواهد علمی موجود، استفاده از این روش در جایگاه مناسب و شرایط استاندارد علمی و به شرطی که توسط متخصصان امر و به دور از منفعت طلبی صورت گیرد، می تواند اثرات مفید درمانی امیدوارکننده ای را در برخی بیماری ها از جمله بیماری های سیستم اسکلتی عضلانی در بر داشته باشد.

استفاده از پلاسمای غنی از پلاکت بر این پایه استوار است که پلاکت ها که از سلول های موجود در خون انسان هستند، دارای دانه هایی (گرانول هایی) هستند که مواد موجود در آنها از جمله فاکتورهای رشد مختلف می تواند در روند ترمیم بافت ها و تسریع التیام نسوج موثر باشد.

در پلاسمای غنی از پلاکت، غلظت پلاکت های پلاسمایی که از خون خود فرد (اتولوگ) تهیه شده است، حدود یک میلیون در میکرولیتر یعنی به طور متوسط پنج برابر غلظت پلاکت در خون طبیعی است.

PRP درمانی معمولا خط اول درمان بیماری های تاندونی و آرتروزی نیست، ضمن این که سایر درمان های فیزیکی و توانبخشی باید بعد از درمان با PRP ادامه یابد

پزشکان امیدوارند، این افزایش غلظت بتواند با افزایش غلظت فاکتورهای رشد و احتمالا کاهش عواملی که جلوی تکثیر و بازسازی سلول های عضروفی را می گیرند، سبب بهبود ترمیم بافت ها و از جمله بهبود آرتروز بیماران شود.

برخی مطالعات اولیه آزمایشگاهی و مطالعه بر روی حیوانات، قابلیت فاکتورهای رشد موجود در پلاکت ها را در تکثیر سلول ها، غضروف سازی و ترمیم بافت های آرتروزی نشان داده، اما هنوز شواهد کافی و دقیق درباره اثرات پیشگیری کننده یا درمانی دراز مدت پلاسمای غنی از پلاکت در آرتروز انسان وجود ندارد.

البته مطالعات بالینی انجام شده طی سه چهار سال اخیر، اثرات مثبت تزریق پلاسمای غنی از پلاکت را در کاهش درد و خشکی مفصلی، بهبود عملکرد و افزایش کیفیت زندگی در مبتلایان آرتروز را اثبات کرده اند. ضمن این که مطالعات مذکور تاکنون عوارض جانبی قابل توجهی را نشان نداده اند.

در ایران نیز از حدود دو سال پیش درمان با PRP رو به فزونی گذاشته است. در این مدت اگرچه مواردی از سواستفاده و عوارض ناشی از کاربرد این روش توسط افراد غیرمتخصص و در مراکز غیرمجاز و شرایط غیراستاندارد و از جمله استفاده از کیت های تقلبی و نامعتبر و بخصوص در موارد تبلیغاتی که جنبه زیبایی داشته اند، گزارش شده، اما نتایج تحقیقات مراکز دانشگاهی از جمله گروه طب فیزیکی و توانبخشی و روماتولوژی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی ـ که در بیمارستان های شهید مدرس (سعادت آباد) و شهدای تجریش انجام گرفته است ـ اثرات مثبت PRP را در مبتلایان آرتروز خفیف تا متوسط تایید کرده است.

آیا PRP غضروف مفصلی را بازسازی می کند یا پیشرفت آرتروز را به تاخیر می اندازد؟ تشخیص اثرات درازمدت درمان با پلاسمای غنی از پلاکت، بهترین و مناسب ترین غلظت پلاکتی موثر، فاصله زمانی تزریقات و تکرار مناسب این درمان در طول سال نیاز به تحقیقات بیشتر و گذر زمان دارد اما در این میان ذکر چند نکته ضروری به نظر می رسد:

۱ـPRP درمانی معمولا خط اول درمان بیماری های تاندونی و آرتروزی نیست، ضمن این که سایر درمان های فیزیکی و توانبخشی از جمله ورزش درمانی صحیح و اصلاح الگوی مناسب زندگی باید در پی درمان با PRP ادامه یابد.

۲ـ در حال حاضر این روش به عنوان یک درمان غیر قطعی که اثرات آن دست کم تا بیش از شش ماه موثر است، شناخته می شود و اگر چه مطالعات اولیه نشانگر برتری نسبی این روش بر درمان های موسوم به آمپول های ژله ای است و عوارض استروئیدهای تزریقی را ندارد، اما باید در موارد استفاده از آن به عوامل دیگری ازجمله هزینه اثر بخشی آن توجه شود.

۳ـ نکته مهم دیگر این که پلاسمای غنی از پلاکت جایگزین درمان های جراحی ارتوپدی از جمله تعویض مفصل در مبتلایان آرتروز شدید نیست.

۴ـ سالمندان بیش از ۷۵ سال، مبتلایان دیابت، بیماران دارای بیماری های نقص سیستم ایمنی و سرطان، بیماران دچار کم خونی شدید یا اختلالات انعقادی و پلاکتی و بیمارانی که به دلیل سایر امراض مجبور به استفاده از داروهای ضدانعقاد هستند، گزینه های مناسبی برای درمان با PRP نخواهند بود.

به طور متوسط هزینه سه تزریق آمپول های ژله ای مجموعا حدودا ۲۰۰ هزار تومان است.

هزینه دو جلسه PRP در مراکز دولتی و دانشگاهی از ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار تومان و در مراکز خصوصی از ۴۰۰ هزار تومان تا یک و نیم میلیون تومان متفاوت است.

در این خصوص، آنچه بیش از همه بر این تنوع و کثرت قیمت ها دامن می زند، یکی نبود امکان نظارت دقیق مراجع مسوول است که با توجه به پراکندگی و وسعت ارائه این خدمات آن هم در مراکز بدون پروانه کار، بسیار دشوار و نشدنی به نظر می رسد و دوم، ناآگاهی مردم نسبت به این مقوله است که چه کسانی و آن هم در چه مراکزی، مجازند این روش ها را به کار گیرند.

در حوزه بیماری های اسکلتی عضلانی، بیشترین افرادی که قابلیت انتخاب صحیح و انجام درمان با این روش را دارند، پزشکان متخصص دوره دیده در رشته های طب فیزیکی و توانبخشی، روماتولوژی، طب ورزشی و ارتوپدی هستند.

با توجه به این که درمان با PRP هنوز به عنوان درمان استاندارد معمول شناخته شده نیست، توصیه می شود بیماران در صورت تمایل به استفاده از این روش، حتما به مراکز ذی صلاح دانشگاهی مراجعه کنند.

پیش از استفاده از روش PRP بیمار باید به طور کامل توسط پزشک ویزیت شود و شرح حال، سوابق بیماری، وضعیت داروهای مورد مصرف و درمان های اخیر مورد بررسی قرار گیرد، ضمنا طی این بررسی ها علاوه بر اخذ شرح حال و معاینه سیستم اسکلتی عضلانی ممکن است انجام آزمایش های کلی و تصویربرداری ضروری باشد.

یک هفته قبل از درمان و طی چند هفته پس از درمان با PRP باید از مصرف داروهایی که فعالیت های پلاکت ها را مختل می کنند؛ از جمله کورتون و داروهای ضدالتهابی غیرکورتونی (شامل آسپرین، بروفن، ناپروکسن، دیکلوفناک، پیروکسیکام، ژلوفن و...) اجتناب شود، اما استفاده از داروهای ضددرد موضعی و استامینوفن خوراکی ممنوعیتی ندارد.

تزریق PRP در آرتروز زانو معمولا دو تا سه تزریق به فاصله دو هفته تا یک ماه است، اما برخلاف تزریقات کورتون داخل مفصلی، تعداد دفعات استفاده از PRP محدودیتی ندارد.

برحسب نوع تکنیک و کیت آزمایشگاهی که جهت تهیه پلاسمای غنی از پلاکت استفاده می شود، ۲۰ تا۵۰ سی سی از خون بیمار گرفته می شود سپس طی مراحل سانتریفوژ سه تا شش سی سی پلاسمای غنی از پلاکت ـ که غلظت پلاکت در آن چهار تا شش برابر خون فرد است ـ به دست می آید.

به طور معمول برای درمان آرتروز زانو پنج سی سی و برای درمان آرنج تنیس بازان سه سی سی از محصول بدست آمده به بیمار تزریق می شود.

انجام این تزریقات معمولا دردناک است اما برای این که تزریق ماده بی حسی از اثرات درمانی این روش درمانی می کاهد، سعی می شود تزریقات بدون افزودن ماده بی حسی و ضددرد انجام شود.

بیمار باید تا یک روز بعد از تزریق، از فعالیت فیزیکی و فشار روی ناحیه تزریق خودداری کرده و استراحت کند.

افزایش درد (بخصوص طی دوسه روز اول پس از تزریق)، احساس سنگینی و اندکی تورم و گرمی در ناحیه تزریق، از واکنش های طبیعی است که ممکن است به دنبال درمان PRP ایجاد شود، اما این واکنش ها معمولا شدید نیست و اکثرا طی یکی دو هفته از بین می رود.

برای کاهش این عوارض می توان از کیسه آب و یخ (به مدت ۱۰ دقیقه، سه بار در روز) و قرص استامینوفن و گاه استامینوفن همراه با کدئین (تا چهار بار در روز) استفاده کرد.

ورزش درمانی و برنامه های توانبخشی معمولا از یک هفته پس از PRP شروع می شود. از تزریق پلاسمای غنی از پلاکت در درمان آرنج تنیس بازان، التهاب بورس ها و تاندون ها، فاشئیت کف پا (که عوام به آن خار پاشنه می گویند) نیز استفاده می شود.